در فلسفه و فرهنگ

مارکسیسم - لنینیسم برخلاف استالینیسم و مائوئیسم، یک عقیده یا کیش یا آیینی پیرو یک رهبر سیاسی یا یک نظریه ازلی و ابدی، یک تاریخ مقدس غیر قابل نقد و بررسی یا یک کتاب مقدس نیست. اعتقاد  به یک  فرد یا کیش سیاسی یا مذهبی یا یک سری نظریه ها و مفاهیم با قبول داشتن یا نداشتن به معنی پذیرفتن نظریات یک فرد یا یک سری از نظریه ها تفاوت اساسی دارد، اعتقاد/عقیده به یک کیش یا یک فرد (رهبر کیش)  وضعیتی در ذهن فرد یا جمعی از افراد است که با وجود آن وضعیت/ذهنیت، فرد/جمع فکر می‌کند که چیزی درست/راست است، بدون توجه به اینکه شواهد تجربی‌ یا دلایل عقلی و منطقی یا استناداتی در اثبات درستی/راستی آن وجود داشته باشد. بدون آنکه نیازی به تأمل یا پرسش در مورد آن چیز باشد.
اعتقاد چیزی در حد دریافت شخصی یا بازنمایی های جمعی است که با شناخت علمی ی استنباط منطقی تفاوت فاحش دارد. در دریافت شخصی یا بازنمایی های جمعی، محک و معیار غیر شخصی  منطقی/تجربی یا علمی  وجود ندارد. در حالی که شناخت و استنباط منطقی/علمی همیشه بر پایه  محک و معیارهای غیر شخصی منطقی/ تجربی با تکیه بر شواهد و مدارک بیرونی است.  همین محک و معیار تجربی و غیر شخصی است که انسان را از تنگنای استبدادرایی و  -دیو نُه سرِ- خطا مصون میدارد. به قول برتراندراسل: "دریافت شخصی یا بازنماییی جمعی معرفت و شناخت نیست، بلکه امری است که  در ذهن روی میدهد  و به جهان فیزیک و جهان روانشناسی به یک اندازه تعلق دارد و فقط یک رویداد است که هنگامی که درنهایت به وسیله مفاهیم  منطقی  کامل شد، می تواند صحیح یا غلط باشد و این حکم  حکم ادراک است."